പെരിയാർ വന്യജീവി സങ്കേതം: പ്രകൃതിയുടെ ഒരു അപൂർവ്വ വിസ്മയം

കേരളത്തിലെ ഇടുക്കി, പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളിലായി പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അതിമനോഹരമായ ഒരു സംരക്ഷിത വനപ്രദേശമാണ് പെരിയാർ വന്യജീവി സങ്കേതം (Periyar National Park and Wildlife Sanctuary). ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ആന - കടുവ സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. പ്രകൃതിസ്നേഹികളുടെയും വിനോദസഞ്ചാരികളുടെയും പറുദീസയായ തേക്കടിയിലാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന കവാടം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 925 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ വലിയ വനപ്രദേശത്തിന്റെ 305 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ ഭാഗം 1982-ൽ ദേശീയ ഉദ്യാനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും

1895-ൽ മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട് നിർമ്മിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് രൂപപ്പെട്ട പെരിയാർ തടാകമാണ് ഈ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിന്റെ ജീവനാഡി. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മയുടെ ഭരണകാലത്ത്, 1934-ൽ 'നെല്ലിക്കാംപെട്ടി ഗെയിം സാങ്ച്വറി' (Nellikkampatty Game Sanctuary) എന്ന പേരിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി സ്ഥാപിതമായത്. പിന്നീട് 1950-ൽ ഇത് പെരിയാർ വന്യജീവി സങ്കേതമായി പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. കടുവകളുടെ സംരക്ഷണം ലക്ഷ്യമാക്കി 1978-ൽ ഈ പ്രദേശത്തെ 'പ്രൊജക്റ്റ് ടൈഗർ' (Project Tiger) പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരു ടൈഗർ റിസർവ് ആയി കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ചു. കൂടാതെ 1991-ൽ 'പ്രൊജക്റ്റ് എലിഫന്റ്' പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ഇതിനെ എലിഫന്റ് റിസർവ് ആയും ഉയർത്തി.

ഭൂപ്രകൃതിയും ജൈവവൈവിധ്യവും

നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ, ഇലപൊഴിയും വനങ്ങൾ, വിശാലമായ പുൽമേടുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് ഇവിടുത്തെ ഭൂപ്രകൃതി. കേരളത്തിലെ പ്രധാന നദികളായ പെരിയാർ, പമ്പ എന്നിവ ഉത്ഭവിക്കുന്നത് ഈ വനമേഖലയിൽ നിന്നാണ്. ലോകത്തിലെ തന്നെ അപൂർവ്വമായ സസ്യ-ജന്തു വൈവിധ്യങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയും. കടുവകളെയും കാട്ടാനകളെയും കൂടാതെ കാട്ടുപോത്ത് (Gaur), മ്ലാവ് (Sambar), കേഴമാൻ, സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്, മലയണ്ണാൻ, കാട്ടുപന്നി തുടങ്ങിയവയുടെ വിഹാരകേന്ദ്രം കൂടിയാണിത്. 260-ലധികം പക്ഷികളും 45-ലധികം ഉരഗവർഗ്ഗങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വേഴാമ്പലുകൾ, മീൻകൊത്തികൾ തുടങ്ങിയവ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന പക്ഷികളാണ്.

വിനോദസഞ്ചാരവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും

പെരിയാർ തടാകത്തിലൂടെയുള്ള ബോട്ട് യാത്രയാണ് ഇവിടുത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത. വനത്തിന് നടുവിലൂടെയുള്ള തടാകത്തിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ തീരത്ത് വെള്ളം കുടിക്കാനും മറ്റുമായി എത്തുന്ന കാട്ടാനക്കൂട്ടങ്ങളെയും മറ്റ് മൃഗങ്ങളെയും വളരെ അടുത്തുനിന്ന് കാണാനുള്ള അവസരം സഞ്ചാരികൾക്ക് ലഭിക്കുന്നു. ട്രെക്കിംഗ്, വനത്തിലൂടെയുള്ള രാത്രിയാത്രകൾ, മുളച്ചങ്ങാടയാത്ര (Bamboo Rafting) തുടങ്ങി നിരവധി ഇക്കോ-ടൂറിസം പരിപാടികൾ വനംവകുപ്പ് ഇവിടെ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. തദ്ദേശീയ ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പെരിയാർ വന്യജീവി സങ്കേതത്തെ ലോകത്തിന് തന്നെ ഒരു മാതൃകയാക്കുന്നു.